Türkiye’de Sosyal Yardımların Hak Temelli ve Dijital Dönüşümü

Bu çalışma, Türkiye’de sosyal yardım sisteminin hak temelli sosyal politika anlayışı doğrultusunda yeniden yapılandırılması gereğini Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV) modeli, dijitalleşme ve kamu hizmeti ilkeleri bağlamında tartışmaktadır. Derleme niteliğindeki çalışmada Anayasa, 3294 sayılı Kanun, 633 sayılı KHK, On İkinci Kalkınma Planı, Sayıştay raporları, Bakanlık belgeleri ve sosyal yardım literatürü birlikte değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel savı, sosyal yardımların hayırseverlik veya takdir temelli uygulamalar olarak değil; sosyal hukuk devleti, sosyal güvenlik hakkı, insan onuru, eşitlik, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri çerçevesinde kamu hizmeti olarak ele alınması gerektiğidir. Bu çerçevede SYDV’lerin özel hukuk tüzel kişiliğine dayalı parçalı yapısının, dijitalleşen sosyal yardım yönetimi ve standart hizmet sunumu karşısında sınırlılıklar ürettiği ileri sürülmektedir. Makalede ayrıca Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi’nin sağladığı kurumsal kazanımlar kabul edilmekle birlikte, veri yönetişimi, otomasyon destekli iş akışları ve insan denetimli yapay zekâ karar destek sistemleri açısından güncel bir dönüşüm ihtiyacı tartışılmaktadır. Sonuç olarak çalışma, il ve ilçelerde Bakanlığa bağlı Sosyal Yardım Müdürlükleri modelini; norm kadro, mesleki standart, veri güvenliği, algoritmik hesap verebilirlik ve insan denetimli karar destek ilkeleriyle birlikte önermektedir.